Tin tức
Facebook thông báo đã 5 năm trôi qua!
Facebook thông báo đã 5 năm trôi qua, mặc dù đây không phải thời điểm phát hành chính thức. Thời điểm chính thức là tháng 5 năm 2022, hay nói cách khác là 4 năm. Nhưng hôm nay tôi sẽ viết về một câu chuyện mà có lẽ khi đọc xong, bạn sẽ có nhiều cảm xúc khác nhau.
Năm 2021 tôi mới bắt đầu nghỉ công việc chính thức của mình. Nhưng từ năm 2020, tôi đã thấy cuộc sống của mình rất có vấn đề, và có lẽ đây là điều mà nhiều bạn Gen Z bây giờ cảm nhận được. Chúng ta sinh ra bình đẳng, nhưng lớn lên lại khác nhau. Có nhiều ước mơ, mong muốn nhưng thời gian trôi đi, không mấy ai đạt được điều mình khao khát. Tôi từng chỉ muốn có một cuộc sống bình thường, không hơn ai, chỉ cần đủ ăn và sống an bình. Thế nhưng khi 34 tuổi nhìn lại, khi cuộc sống ngắn đi một đoạn, khi nhìn thấy con đường phía trước không còn bao xa, tôi nhận ra: Không còn thời gian để thay đổi nữa. Vì thế tôi nghĩ: “Nếu cuộc sống chỉ như bãi lầy, tại sao không chọn làm điều gì mình thích?”. Từ đó, tôi tự lập kênh và tự học từng chút một về phần mềm.
Chuyên ngành của tôi không phải về âm nhạc, tôi cũng không có điều kiện kinh tế để mua trang thiết bị đắt tiền, thậm chí còn không có nổi một căn phòng riêng tư để làm việc. Vì thế, khi dừng công việc chính để bắt đầu tự học một thứ mới mẻ, đó là một khởi đầu mới ở tuổi 34. Như một sinh viên đại học năm nhất, nhưng khác ở chỗ: “Không có tiền chu cấp đi học như các bạn trẻ”.
Vào thời điểm đấy, tôi chỉ nghĩ làm kênh cho vui. Tôi đoán ở ngoài kia có rất nhiều chuyên gia về âm thanh, âm nhạc... nên tôi cũng không mong nổi tiếng hay nhiều view, vì nghĩ rằng: “Kiến thức của mình là cái gì so với những người ngoài kia”. Thế rồi thực tế diễn ra lại hoàn toàn khác. Hóa ra điều tôi nghĩ chỉ là do mình tự tưởng tượng. Ở Việt Nam lúc đó không hề có hệ thống học tập hay sách giáo khoa bài bản... Các mạng xã hội, hội nhóm được tạo ra chỉ phục vụ một nhóm lợi ích nhỏ, và tất cả những gì diễn ra chỉ để bảo vệ "nồi cơm" của họ. Tôi cũng từng tin vào những thứ đao to búa lớn như chuyên gia này, đẳng cấp nọ. Ngay cả khi tìm các video quốc tế, thứ được đề xuất cũng chỉ là những video nhiều view với nội dung nông cạn. Tôi nghĩ: “Nếu không học bài bản, nếu không có tư duy hệ thống, thì có xem 1.000 hay 1 triệu view từ năm này sang năm khác cũng không thể nào tốt hơn”.
Thế là tôi bắt đầu tìm sách đọc, thay vì xem video ngắn hay đọc mấy mẹo vặt. Tôi đọc rất nhiều và nhận ra: “Dù là sách của giáo sư hay kỹ sư danh giá nào cũng đều có những quy tắc chung, hạng mục chung, tư duy chung, bên cạnh góc nhìn riêng của họ về vấn đề đó”. Bởi vậy, vừa đọc tôi lại vừa ghi chép, cuối cùng tập hợp được hàng ngàn trang kiến thức cô đọng. Khi làm kênh, có thời gian quan sát và hiểu rõ về cộng đồng, tôi nghĩ kiến thức này cần được viết thành tài liệu, thành sách để chia sẻ. Thế là tôi ngồi lọc lại, viết lại trước khi gửi cho các đơn vị xuất bản.
Khi gửi bản thảo, vì đây là cuốn sách về kỹ thuật trong khi thị trường âm nhạc lúc đó chưa rộn ràng như bây giờ, nên nhà xuất bản nào cũng e ngại về đầu ra. Nếu muốn tự xuất bản một cuốn sách cá nhân, bạn phải tốn khoảng 200 triệu. Với một người không tiền, không danh tiếng, không cộng đồng như tôi thì càng không thể. Rất may mắn, anh Cơ — Giám đốc Tri Thức Trẻ Books — sau khi đọc bản thảo đã lập tức gọi điện và nói: “Dù chuyên ngành của anh là sách lịch sử, văn học, anh đọc cũng không hiểu em viết gì, nhưng nhìn cách em cẩn thận làm nên anh quyết định mạo hiểm”. Đó là cơ duyên và sự may mắn. Một năm sau, cuốn sách mới chính thức ra đời.
Thế nhưng thời điểm đó lại cực kỳ nguy hiểm với tôi. Lý do đầu tiên là lợi ích cá nhân của nhiều người trong cộng đồng bị ảnh hưởng. Vào lúc ấy, hầu như các khóa học về thu âm, mixing đều chỉ dừng lại ở việc học phần mềm, vặn núm và cảm nhận — mà không ai rõ cái cảm nhận ấy sẽ ảnh hưởng thế nào. Chưa từng có khóa học nào tìm hiểu kỹ lưỡng về sóng âm, cấu trúc bản nhạc, tư duy thẩm mỹ, cấu tạo sinh học hay tư duy hình ảnh không gian...
Đúng vào thời điểm Covid diễn ra, nhà nhà ở nhà ngồi hát live, tạo thành món hời cho nhiều đơn vị và cá nhân. Sức ảnh hưởng trên mạng càng lớn thì càng bán được nhiều đồ. Đó là lý do vì sao lúc ấy, khi bạn vào bất kỳ diễn đàn nào có chữ “Chia sẻ”, chỉ cần hỏi bất cứ điều gì hoặc có ai chia sẻ thực sự, sẽ luôn có vài cá nhân nhảy vào bình luận ra vẻ, dìm hàng, chê bai... Và tất nhiên, khi tôi làm ra một thứ quá đỗi khác thường và có ảnh hưởng, họ bắt đầu chê bai, lôi kéo. Các thành viên trong cộng đồng không biết gì cũng hùa theo.
Lúc ấy, tôi một mình một chiến tuyến: không danh tiếng, không bài hit, không phòng thu đắt tiền... nhưng lại có một thứ không ai có, đó chính là kiến thức. Bạn có hiểu sức mạnh của tin đồn đàm tiếu là gì không? Tôi hiểu rõ nhất. Nó kéo dài đến mức tới tận bây giờ, nhiều bạn trẻ vẫn hiểu nhầm tất cả về tôi. Sau đó, có những người nhận ra lợi ích của việc dùng sách để lôi kéo cộng đồng, họ cũng viết tài liệu, hô hào phát miễn phí và luôn lấy sách của tôi ra để "nâng bi" cho tài liệu của họ. Thế nhưng tài liệu của họ chỉ là dịch lại từ Instagram, cọp nhặt từ trang web của các bên bán plugin, thậm chí nội dung còn thua cuốn Step By Step Mixing (mà với tôi, Step By Step Mixing chỉ là cuốn cho người mới để có kiến thức chuẩn sách vở). Trong khi đó, sách của tôi tự viết và tổng hợp từ hàng chục cuốn sách của các giáo sư, kỹ sư nổi tiếng. Nếu ai còn cầm quyển sách của tôi trên tay, bạn thậm chí sẽ đọc được những trích dẫn, tư liệu từ những năm 1960 mà bây giờ rất khó tìm thấy.
Mặt khác, những người thiếu kiến thức đang bắt nạt khách hàng của họ: một mặt dìm tôi để lấy tiếng, mặt khác lại âm thầm soi mói để nhặt nhạnh từng chút kiến thức của tôi. Có những kẻ giả vờ nhắn tin hỏi thăm, tỏ vẻ đạo đức nhưng sau lưng lại đi nói xấu. Một người anh rất nổi tiếng trong showbiz từng nói với tôi: “Em chia sẻ kiến thức là tốt, nhưng phải biết giữ lại cho mình, đừng cho đi tất cả mà phải biết ấm vào thân”.
Lúc ban đầu tôi khá vô tư, nhưng sự hiểm ác của xã hội, cộng đồng và lòng người đã dạy cho tôi rất nhiều bài học:
Bài học 1: Khi bạn có lý tưởng, có tài năng nhưng không có tiền, không có quyền, không có thế thì làm gì cũng khó. Bất cứ điều gì bạn nói, dù đúng đến đâu cũng bị coi là rác rưởi. Vì thế không nên phô trương, hãy âm thầm làm và tích lũy để tránh những phiền phức không đáng có.
Bài học 2: Cho đi chắc chắn sẽ bị ăn cắp, ăn cướp và sẵn sàng có người đổi trắng thay đen. Hãy coi đó là điều tất nhiên. Thứ bạn cần làm là đi xa hơn nữa, làm nhiều hơn nữa. Bởi vì những gì bạn tạo ra nằm trong đầu bạn, có ăn cắp cũng không thể lấy mất được.
Bài học 3: Muốn tránh phiền phức, đừng đối đầu với nó. Nếu phiền phức đến từ những nhóm yếu kém, chỉ cần mình giỏi hơn, ở một đẳng cấp khác là được.
Bài học 4: Muốn đi xa hơn phải nghĩ lớn hơn. Dù bạn nói hát cho vui hay "âm nhạc chơi bạn", thì dù chơi bời hay chuyên nghiệp, bên trong bạn luôn mong muốn làm ra sản phẩm hay nhất, tốt nhất, thậm chí hay hơn người khác. Vì thế, cái gì cần học phải học, cái gì cần đầu tư phải đầu tư.
Bài học 5: Lom dom sẽ kéo dài sự đau khổ. Cách đây 4 năm, tôi hay khuyên các bạn: “Hãy học ngay từ bây giờ, nếu không vài năm nữa kiến thức đại trà, nhà nhà dễ tiếp cận thì bạn sẽ lỗi thời”. Tôi cũng khuyên: “Hãy dừng sử dụng phần mềm crack. Nếu muốn phát triển bền vững thì phải mua bản quyền. Mình là người yêu âm nhạc, có tâm, có đạo đức thì tôn trọng bản quyền mới là đạo đức của người làm nghệ thuật”. Thế nhưng khi nói ra, rất nhiều người mỉa mai vì nó động chạm đến lợi ích của nhiều nhóm cá nhân. Đến thời điểm này, mọi thứ đang diễn ra rõ ràng nhất. Khi bạn tỉnh táo ra và bắt đầu làm lại, khi kiến thức dễ tìm hơn và nhà nước siết chặt bản quyền, bạn đã thụt lùi so với trình độ chung và tốn khoản tiền lớn để đầu tư lại. Thậm chí bây giờ, cuộc chiến không đơn thuần là kiến thức mà còn là kinh tế, khi các phòng thu đầu tư lên tới hàng tỷ đồng. Vậy cái "hay" mà bạn định nghĩa đang ở giá trị nào? Khi bạn bảo “Tôi chỉ chơi vui thôi”, nhưng với thiết bị thiếu thốn và kiến thức hổng, bạn sẽ luôn tức anh ách khi bản nhạc không bằng người khác. Chính vì thế, lom dom sẽ kéo dài sự đau khổ. Tuy nhiên, một bài học khác là đầu tư phải đúng nơi, đúng người, đúng chỗ.
Tất nhiên còn hàng trăm bài học khác nữa. Bản thân tôi nếu nói về kiến thức cũng phải học mỗi ngày. Ngày trước, tôi mất 2 năm sưu tập và đọc đến mức thấu hiểu, nhưng phải 1 năm sau mới biết cách ứng dụng thực sự vào bản nhạc. Và năm sau đó nữa, tôi mới nhận ra những lời khuyên của các chuyên gia về tư duy, cách sống — không hề có vặn núm hay chỉnh sửa trên DAW, chỉ đơn giản là trò chuyện trong các buổi chia sẻ — mới thực sự hữu ích.
Một năm sau khi xuất bản, cuốn tài liệu đã bán hết. Một phần vì chỉ in 400 cuốn (người xem kênh của tôi đã mua hơn 100 cuốn), phần khác vì sách hiếm. Thời gian trôi đi, cuốn sách càng khẳng định giá trị vốn có. Nó gạt phăng đi những kẻ giả tạo trên cộng đồng luôn nói đạo lý chia sẻ, vì cộng đồng nhưng thực chất là vì lợi ích cá nhân. Nếu thực sự mong muốn cộng đồng phát triển, họ phải hỗ trợ những sản phẩm mang lại lợi ích chung chứ không phải dìm nó xuống. Chính vì thế, nhiều người đã dần lộ bản chất. Cuốn sách cũng trở thành tài liệu hiếm mà không mấy phòng thu sở hữu.
Dạo này có nhiều người trẻ, đặc biệt là Gen Z, hỏi về việc tái bản. Thậm chí có nhà sách sao chép trộm, in ra xóa tên tác giả nhưng vẫn bán được rất nhiều... Điều đó chứng tỏ nhu cầu về cuốn sách là rất cao. Thế nhưng khi được hỏi, tôi chỉ biết trả lời là không biết đến bao giờ. Tôi cảm thấy không an toàn vì những gì đã diễn ra. Hơn nữa, quyển sách tôi đã không còn giữ tác quyền và quyền xuất bản. Muốn tái bản không phải tôi nói là được, vì tôi không đủ 200 triệu cho mỗi cuốn (2 cuốn là 400 triệu). Việc làm việc lại với các đơn vị xuất bản cũng là một chuyện khác — đây là sản phẩm xuất bản chính thức chứ không phải tự photo. Nhiều khi thấy các bạn chia sẻ thiết bị hàng tỷ đồng vì cộng đồng, tôi chỉ mong mình có một thiết bị để có kinh phí tái bản tài liệu cho mọi người.
Nhìn lại từ lúc bắt đầu đến bây giờ, tôi thấy kiến thức của cộng đồng đã tốt hơn. Cách đây 5 năm mọi người không biết Compressor là gì, thì ít nhất bây giờ đều đọc vanh vách các thông số, thậm chí nhờ công cụ AI mà dễ dàng tìm kiếm kiến thức. Thế nhưng, bất kỳ ai cầm cuốn sách của tôi hay tiếp nhận kiến thức tôi chia sẻ đều nhận ra rằng: Những kiến thức hiện tại trên thị trường quá nhỏ bé so với những gì tôi đã chia sẻ và tạo ra. Như tôi đã nói, có những tư liệu mà ngay cả khi tìm kiếm cũng rất khó tra cứu. Bản thân tôi cũng phải tìm kiếm rất kỹ mới thấy chúng xuất hiện ở một nơi nào đó của những người thực sự có tâm với nghề. Có những website không ai vào, những kênh không ai xem, nhưng lại chứa đựng kiến thức chuẩn xác của người có học thuật mà không nơi nào có. Ở Việt Nam, việc này vẫn còn khá xa vời và kiến thức vẫn là cái gì đó thuộc về "nghệ thuật đen" đúng như các chuyên gia thế giới thường nói. Khi công nghệ âm nhạc AI phát triển, những người chậm trễ sẽ càng chậm trễ hơn... Như một con rồng cố vùng lên tiến hóa, nhưng sự tiến hóa không kịp so với môi trường xung quanh thì cũng khó lòng phát triển.
Còn đối với tôi, từ trước khi làm kênh hay viết sách, tôi đã luôn ghi nhớ: Tôi làm nhạc cho bản thân, làm cho vui. Tôi không phải dân trường lớp nên không có nhu cầu so sánh mình với bất kỳ ai. Tôi cũng không mong nổi tiếng hay đạt đến nghệ thuật đỉnh cao, vì thứ tôi đang làm thuần túy là sở thích cá nhân. Tôi vì bản thân mà làm đến bước này.
Vì thế, tôi mong các bạn trẻ Gen Z khi còn trẻ, khi được bố mẹ chu cấp cho học âm nhạc, được chơi nhạc từ bé... hãy tận dụng nền tảng tuyệt vời đó để giúp nền âm nhạc Việt Nam có nhiều bản nhạc hay, đáng nghe. Còn với tôi, tôi tự thấy mình không còn cơ hội tiến bộ, phát triển hay đi xa hơn nữa, khi bản thân vẫn phải lên mạng xin donate, bán giáo trình qua ngày. Cảm xúc, nhiệt huyết, sức khỏe và tinh thần làm cho người khác trong tôi đã nguội lạnh từ lâu. Ai chê gì tôi cũng nhận, ai trách tôi cũng cảm ơn. Thay vì nhìn vào tôi, hãy nhìn lại bản thân xem điều bạn thực sự mong muốn là gì. Đừng so sánh với tôi, hãy xem bạn là ai và định sẽ là ai trong tương lai.
Xin chào và hẹn gặp bạn ở tương lai, trong một môi trường âm nhạc chuyên nghiệp.
Bài viết liên quan
Đồng hành cùng Ngũ Cung trong album Di Sản
Đối với một band nhạc, đặc biệt là một band nhạc Rock, thời gian là thứ có sức tàn phá cực kỳ lớn và Ngũ Cung không nằm ngoại lệ. Kể từ khi ra mắt album Cao Nguyên Đá cách đây 10 năm, hầu như Ngũ Cung không có hoạt động lớn đáng kể. Sản xuất một album nhạc rock không hề dễ. Trong giới kỹ sư âm thanh thế giới nhạc Rock/ Metal được gọi là Bức tường âm thanh. Bởi tiếng guitar với nhiều overdrive, trống, bass và giọng hát phải thật mạnh mẽ, khiến bản nhạc trở nên dày đặc và khó xử lý. FXA đã đồng hành với band nhạc Ngũ Cung trong quá trình sản xuất album này.
Xuất bản sách , những thách thức trong cộng đồng cũng như cuộc sống!
Ngay sau khi tôi xuất bản hai cuốn sách “Kỹ thuật thu âm” và “Kỹ thuật trộn và biên tập âm thanh”, rất nhiều các nhận xét về hai cuốn sách này, có những nhận xét tốt và có những nhận xét không hay. “Có lẽ mình đã làm sai điều gì đó”. Sau đó tôi nhận ra rằng, việc mang một lượng kiến thức quá đồ xộ từ nước ngoài vào thị trường mới nổi về âm nhạc ở Việt Nam là điều rất khó khăn. Khó khăn khi trước giờ chưa ai từng nghiên cứu thực sự nghiêm túc về công việc này một cách bài bản. Khó khăn khi tất cả giá trị kỹ thuật từ trước tới giờ trong đại đa số người làm kỹ thuật là truyền miệng và kinh nghiệm. Và khó khăn nhất là khi người làm về âm nhạc lại chưa bao giờ suy nghĩ tư duy dưới góc nhìn kỹ thuật, đa phần là cảm tính cho rằng thế là hay. Vậy nên tôi nghĩ “Phải làm một cuốn sách không đi quá sâu, dễ tiếp cận với những khái niệm cơ bản, có cách làm và thông số cụ thể”. Tất nhiên, ai làm về nghệ thuật cũng hiểu rằng, nghệ thuật là một phạm trù rộng lớn và không thể nào có một con số xác định cụ thể nào nói rằng điều đó là đúng hay sai. Thế nhưng, với những kiến thức và cách làm việc thiếu chuyên nghiệp của nhiều thế hệ trong nhiều năm, dẫn dến hậu quả, nhiều thế hệ đồn đại sai về các kiến thức và giá trị về âm nhạc. Bởi vậy, một cuốn sách khoảng 350 trang sẽ dễ tiếp cận có lẽ hiệu quả hơn việc đọc hai cuốn sách dầy hơn 1100 trang mà bên trong đó toàn giá trị kỹ thuật quốc tế.
Xuất bản Sổ Tay Kỹ Thuật Trộn Và Biên Tập Âm Thanh
Để xuất bản được một cuốn sách và đến tay các bạn trên thị trường phải trải qua nhiều thời gian sưu tầm, tổng hợp, sau đó là một quy trình mất đến cả năm của nhà sách trong quá trình biên tập, xin phép tốn rất nhiều thời gian và công sức. Đã trải qua một năm sau khi hai cuốn sách “Kỹ thuật thu âm, Kỹ thuật trộn và biên tập âm thanh” được xuất bản. Một năm sau đó tôi nhận ra rằng, hầu hết người đọc chúng đều thấy quá mệt mỏi vì khối lượng kiến thức quá đồ sộ. Nhận thức được rằng trình độ kiến thức kỹ thuật của người Việt Nam- một đất nước có nền âm nhạc mới nổi trong vài năm gần đây, rất khó tiếp cận với lượng kiến thức đồ sộ này. Ngoài ra, do trình độ và kiến thức đại đa số các kỹ sư phòng thu còn non kém, dẫn đến sự hiểu lầm, cái nhìn sai lệch cho ngành nghề mới mẻ này.
Xuất bản Sách Thu âm, Mixing và Mastering Đầu Tiên Việt Nam
“Đó là một giấc mơ hão huyền”, theo nhiều người nói là như vậy. Rất nhiều đêm không ngủ, rất nhiều tháng ngày với kinh tế hạn hẹp mà không ai chu cấp cho bản thân. Thế nhưng đâu đó trong tôi luôn trỗi dậy khát vọng và mong muốn được thực hiện và hoàn thành cuốn sách này.
Fxa Entertainment
Long Biên - Hà Nội. Tel: 0936 966 455
Copyright © 2021 FXA Entertainment. All Rights Reserved